Steun ons en help Nederland vooruit

zaterdag 4 november 2017

D66 bijdrage begrotingebehandeling

Voor de behandeling van de begroting 2018 van de gemeente Almelo heeft de fractie de hierna volgende algemene beschouwing ingediend.

Naar een herstel van vertrouwen?

Almelo klimt financieel gezien uit het dal. We gaan vooruit, maar we zijn er zeker nog niet. In deze begroting zit niet veel nieuws. Dat is begrijpelijk, maar het stuk straalt wel erg  weinig ambitie en visie uit. De begroting is sluitend gemaakt, maar ook een begroting draait om meer dan alleen cijfers. D66 heeft grote moeite met de manier waarop de organisatieontwikkeling tot stand komt, daarover verderop meer.

Het college heeft in een brief de raad opgeroepen om bestuurlijke verantwoordelijkheid te tonen. D66  begrijpt de oproep van het college, maar een brief bij de begroting lijkt niet de beste manier om hierover met elkaar het gesprek aan te gaan. Een oproep om de raad zich te laten beperken tot de hoofdlijnen en de “wat” vraag kunnen wij wel volgen, maar dan moet het college op haar beurt wel uitvoeren wat de raad vraagt en daar schort het helaas wel eens aan.  Zo zijn er niet uitgevoerde raadsbesluiten, denk aan de evaluatie van het duurzaamheidsplan, de motie over de inclusieagenda, het beleidskader beheer en onderhoud buitensportaccommodaties en het amendement over de Klijnsmamiddelen.

D66 heeft eerder aangedrongen op realistisch begroten. De taakstelling van € 150.000 op de Veiligheidsregio wordt bijvoorbeeld wederom niet gerealiseerd. Is het dan niet logisch om die taakstelling maar helemaal te schrappen?

Sociaal domein

De tekorten in het sociaal domein maken duidelijk dat Almelo meer moet doen om de transitie in het sociaal domein tot stand te brengen. Het roer moet om. Het college dringt bij het Rijk aan op extra middelen. Dat is goed, maar dat is op de lange termijn geen oplossing en bovendien zullen ook de aanvullende middelen waarschijnlijk onvoldoende zijn om de tekorten volledig te dekken. Terecht constateert het college dat Almelo ook zelf maatregelen zal moeten nemen. Tot nu toe hebben wij te weinig gezien hoe het college deze transformatie wil vormgeven en lijkt de innovatie binnen het sociaal domein nog te weinig uit de verf te komen.  Eén oplossing is wat D66 betreft het verminderen van de bureaucratie in het sociaal domein. Voor zorgaanbieders is dit een groot probleem en ook de wijkteams hebben er last van blijkens het onderzoek van de rekenkamer.

Fysieke domein

Nu worden er bezuinigingsvoorstellen gedaan die de begroting voor 2018 sluitend maken, maar op langere termijn veel geld gaan kosten. Twente Milieu beheert momenteel i.o.v. de gemeente de verhardingen in de openbare ruimte. Dat gebeurt op een dusdanig laag niveau, dat de burgers daar structureel ontevreden over zijn. Bovendien zal er veel verharding hersteld moeten worden als we op dit niveau blijven onderhouden. En dat kost meer geld dan we nu met het goedkope jaarlijkse onderhoud besparen.

Als we nu in de begroting met de kaasschaaf nog meer onderhoudsniveau ’s weer gaan verlagen en herstelwerkzaamheden aan bijvoorbeeld het riool gaan temporiseren, dan zal sowieso de burgerlijke ontevredenheid onacceptabel toenemen en de hoeveelheid renovatiewerk in de nabije toekomst niet te overzien zijn.

Er moeten slimmere oplossingen te bedenken zijn om het totale gemeentelijke beheer op een acceptabel niveau te houden. Dat vraagt in het fysieke domein om een integrale visie en aanpak op het beheer van de openbare ruimte. Ook al heeft de overheid de invoering van de omgevingswet uitgesteld, als Almelo kunnen we niet snel genoeg daar mee aan de slag gaan. De urgentie is hoog.

Agenda voor Twente

D66 is van harte voorstander van een nieuwe Agenda voor Twente als middel om de regionale economie te stimuleren. Daar profiteert ook Almelo van.  Helaas lijkt het proces wat moeizaam te verlopen. Wij kunnen niet anders constateren dan dat het Almelose gemeentebestuur daar mede debet aan is. Bij de perspectiefnota dit jaar schreven wij daarover:  “Waarom moet de financiering van de Agenda voor Twente perse gekoppeld zijn aan de verkoop van de aandelen van Twence? Het lijkt een drukmiddel te zijn om de andere aandeelhouders akkoord te laten gaan met de verkoop van de Almelose aandelen in Twence.” Wij roepen het college dan ook op om er alles aan te doen om het proces vlot te trekken en niet krampachtig vast te houden aan de verkoop van de aandelen Twence als voorwaarde voor de deelname aan de Agenda voor Twente. Dat is in het belang van Twente en in het belang van Almelo.

Verzelfstandiging onderhoud sportvelden

Ook het beheer en onderhoud van de buitensportaccommodaties loopt (nog) niet op rolletjes. Veel sportverenigingen zijn benaderd door de wethouder of en in welke mate ze zelfstandig hun beheer en onderhoud willen uitvoeren. Diverse verenigingen staan daar niet onwelwillend tegenover staan, mits ze duidelijkheid krijgen over hun financiële positie en over de mate waarin er vele extra vrijwilligers gezocht moeten worden. In de afgelopen maanden lijkt er wat dat betreft weinig te zijn gebeurd. Vragen van verenigingen zijn naar wij hebben vernomen niet beantwoord. Verder hebben de verenigingen in juli gevraagd om een nieuw tijdpad, dat er nu nog steeds niet is. In de begroting valt onder sourcing te lezen dat in 2018 de verkenningsfase en implementatiefase moet worden afgerond. Hoe gaat het college dat realiseren? Het Sportbedrijf wordt als uitvoerder genoemd. Wij horen echter dat het Sportbedrijf geen rol meer speelt in dit proces. Wat is de rol van het Sportbedrijf?

Duurzaamheid

Duurzaamheid is voor ons allemaal daarom een  centrale opgave. Bij elk voorstel in het fysiek domein zou ook aandacht moeten zijn voor de gevolgen voor natuur en milieu. Is er bij het college wel voldoende gevoel voor urgentie? Wat is de visie van het college? Hoe wil het college de duurzaamheidsdoelstellingen gaan realiseren na de voorgestelde verkoop van de aandelen Twence? Alleen wachten op initiatieven uit de samenleving is dan niet voldoende. Daar waar de gemeente echt de voortrekkersrol neemt, gaat de verduurzaming vele malen sneller dan daar waar het alleen aan de markt of de samenleving is overgelaten. Met een revolverend fonds zoals aangekondigd bij de perspectiefnota van dit jaar van een miljoen zetten we een eerste stap, maar er is meer nodig. De evaluatie van het duurzaamheidsplan kwam bijna een jaar te laat en een voorstel voor een nieuw duurzaamheidsplan hebben we nog niet ontvangen.

Doorontwikkeling organisatie

D66 is het helemaal eens met de constatering dat de een (cultuur)verandering in de gemeentelijke organisatie nodig is. D66 is echter teleurgesteld over de door het college gevolgde procedure bij de organisatieontwikkeling. De organisatieontwikkeling is in het voorjaar al in gang gezet, voordat de raad hierbij betrokken of over geïnformeerd was. Het college heeft  daarmee naar de mening van de D66-fractie het budgetrecht van de raad genegeerd. Nu mag de raad de uitgaven voor 2017 achteraf alsnog goedkeuren. Dat is niet de manier om bestuurlijk met elkaar om te gaan.

Ook de informatievoorziening vanuit het college naar de raad is wat D66 betreft onder de maat. De informatie in zowel het raadsvoorstel voor 2017 als in de begroting voor 2018 is erg summier.  Het blijft onduidelijk wat het college nu concreet wil bereiken met deze ontwikkeling. Als je niet goed weet waar je naartoe wil, dan is het ook lastig om de route te bepalen. D66 pleit daarom voor een aantal duidelijke indicatoren waaraan per jaar gedurende het ontwikkelingsproces getoetst kan worden. Anders lopen we het risico dat over drie jaar 4,5 miljoen euro is uitgegeven, maar er niets is bereikt.

Verder vraagt de D66-fractie zich af waarom het college zoveel haast wil maken met de organisatieontwikkeling. De organisatie lijkt op dit moment vooral veel met zichzelf bezig te zijn.  Het causale verband tussen ‘vertrouwen in het gemeentebestuur’ en het ‘gemeentelijk organisatiemodel’ is nog niet met een onderzoek 1  op 1 aangetoond. Er zijn volgens D66 veel meer oorzaken te noemen waardoor het vertrouwen zo laag is. Wij gaan graag met het college het gesprek aan over de vraag of organisatieverandering daarvoor het juiste middel is. Overhaaste besluitvorming lijkt ons niet een goede basis voor het herstel van het vertrouwen. Beter lijkt het om een aantal concrete acties in gang te zetten.

Bestuur en samenleving

Wij vinden het verstandiger om in het voorjaar van volgend jaar met de nieuwe gemeenteraad, wellicht bij het opstellen van het raadsprogramma, een discussie te voeren over de richting die wij op willen als bestuur. Het college constateert nu dat het vertrouwen laag is en dat daarom de organisatie moet worden veranderd. Daarbij worden een paar stappen overgeslagen. D66 vindt dat eerst onderzocht moet worden waarom het vertrouwen zo laag is, voordat we 4,5 miljoen euro uitgeven aan een interne reorganisatie.

Dat huidige lage vertrouwen wordt bepaald niet weggenomen door tot twee keer toe een voorstel voor de binnenstad Noord in te dienen dat geen draagvlak heeft bij de bevolking. Burgerinitiatieven, zoals van de  Stichting  Natuurhus Almelo en de plannen van de Stichting Bomenstad Almelo lijken steeds op muren te stuiten. Er lijkt vaak te worden gedacht vanuit wat er niet kan in plaats van wat er wel kan. Ook het uitvoerig vragen aan de samenleving welke investeringswensen men heeft en dan vervolgens moeten zeggen dat er geen geld is bevordert niet dat men nog eens een keer gaat meedenken.

Het college schrijft in de begroting dat het met de gemeenteraad een aanpak wil ontwikkelen die het lage vertrouwen verbetert. Dat heeft de gemeenteraad vorig jaar bij de perspectiefnota al besloten! D66 vraagt daarom echter nu acties ter verbetering van het vertrouwen in de gemeente die zo spoedig mogelijk tot resultaat leiden. Drie jaar intern reorganiseren zal wellicht nodig zijn, maar wanneer merkt de burger daar wat van?