Steun ons en help Nederland vooruit

dinsdag 11 november 2014

Begroting gemeente Almelo 2015

w964h347_tabel1

Als bijdrage aan de behandeling van de begroting 2015 op 13 november 2014 heeft de fractie haar visie hierop geformuleerd.

Inleiding.

Hierbij geeft de fractie van D66 in hoofdlijnen haar zienswijze op de financiële situatie van de gemeente Almelo.

Achtereenvolgens komen aan de orde: de gedecentraliseerde rijkstaken in relatie tot het sociale domein, economische zaken, het financieel beleid, het 10-jarig sanerings- en investeringsprogramma, het procesvoorstel van het college voor de noodzakelijke structurele besparingen en de heroverweging van de gemeentelijke taken.

De begroting 2015.

Het vaststellen van de begroting is nog steeds een hoogtepunt in het politieke jaar. Wel wordt het steeds meer een opgave om de begroting goed te kunnen begrijpen. Voor een goed begrip van de begroting is tegenwoordig recherchewerk nodig en ook de vergelijking met eerdere begrotingen is er niet eenvoudiger op geworden.
Inkomsten en uitgaven die met elkaar te maken hebben, staan her en der in het bijna 200 pagina’s dikke document verspreid onder verschillende noemers. Wellicht omdat het college de raad niets wil onthouden. Dat is op zich prijzenswaardig, maar ook hier geldt dat er goede balans moet zijn. Zoals de raad een goede balans moet weten te vinden tussen hoofdlijnen en detailkwesties. Als insiders, zoals raadsleden, er al de grootste moeite mee hebben, hoe zal het niet-insiders dan vergaan?

De begroting samengevat.

Het begrotingstotaal bedraagt 296 miljoen. (pag. 105)

Het meerjarig perspectief is negatief.

De vaste schuld bedraagt 250,4 miljoen. (pag. 104)

Er wordt 11,7 miljoen betaald aan rente. (pag. 104)

De algemene dekkingsmiddelen bedragen 184,7 miljoen,

waarvan 76,9 miljoen voor de gedecentraliseerde rijkstaken. (pag. 58)

De begroting voor het sociale domein bedraagt 164 miljoen. (pag. 45, 46)

 Gedecentraliseerde rijkstaken

Het aandeel van het sociale domein in de begroting 2015 is ruim 50%. Dat is inclusief de uitvoering van gedecentraliseerde rijkstaken op het gebied van jeugd, WMO en participatie. Met de uitvoering van deze taken loopt de gemeente grote financiële risico’s. In de begroting 2015 wordt al een bedrag van 3,58 miljoen gesneden om tegenvallers op te vangen. Ook wordt er rekening gehouden met een extra bedrag van 1,5 miljoen voor de implementatie (zachte landing) van de veranderingen in de zorg. Maar wat te doen als blijkt dat er onvoldoende budget is om aan de zorgvraag te kunnen voldoen? (pag. 82) En wat te denken van de reeds bekende tegenvallers en risico’s in datzelfde sociale domein? (MAU-gelden, WSW-budget, Soweco)

Het is duidelijk dat niet kan worden uitgesloten dat de gemeente te maken krijgt met (forse) financiële tegenvallers. Tegenvallers die de druk op het sociale domein zullen vergroten. Wat ook niet uitgesloten kan worden, is dat die druk op het sociale domein gevolgen zal hebben voor de andere begrotingstaken, zoals kunst en cultuur, sport, onderhoud, dienstverlening et cetera. Voorkomen moet worden dat die taken onder die druk het loodje leggen. D66 hecht daarom sterk aan de gemaakte afspraak dat tegenvallers daar moeten worden opgevangen waar ze zich voordoen.

Het fenomeen van de rijkstaken die nu voor aanzienlijk minder geld moeten worden uitgevoerd door de gemeenten, doet bij menigeen de wenkbrauwen fronsen. Er zijn dan ook heel veel mensen, ervaringsdeskundigen en professionals, die er van overtuigd zijn dat de uitvoering van die taken hier en daar flink zal haperen. Dat is niet wat mensen willen, maar wat mensen verwachten/vrezen.

Het sociale domein is in Almelo goed voor ruim 50% (164 miljoen) van totale begroting (298 miljoen). De D66-fractie hecht daarom zo sterk aan de gemaakte afspraak dat er een separate c.q. deelbegroting komt voor het sociale domein. Wij willen graag goed zicht houden op de inkomsten én de uitgaven die met de uitvoering van deze taken samenhangen. Daar horen ook de reeds genoemde maatregelen en het bijbehorende bedrag van 3,58 miljoen en de risico’s bij.

Wanneer kunnen we die separate c.q. deelbegroting tegemoet zien?

Economische zaken > Economisch Bureau (EB).

De fractie van D66 wil niet langer een welles-nietes discussie voeren over de effectiviteit van het economisch beleid. We hebben ons standpunt daarover met regelmaat in de raad en met de wethouder besproken. De kern van ons betoog is steeds geweest dat er meer prestatie- en resultaatgericht moet worden gewerkt. Of het nu gaat om nieuwe bedrijfsvestigingen of stedelijke ontwikkelingen. Desondanks, zo constateren wij, verandert er nauwelijks iets.

Nu vertrekt de firma Boessenkool wellicht uit Almelo en van een ander bedrijf weten we zeker dat het zich niet zal vestigen in Almelo. Beide firma’s doen dat om dezelfde reden, namelijk dat ze niet serieus worden genomen. Afspraken met hen zouden niet worden nagekomen, toegezegde informatie niet verstrekt en uit niets blijkt enig gevoel voor urgentie.

Curieus is, in relatie tot dit onderwerp, een artikel in de TC Tubantia (06-11-2014) waarin de directeur van het XL Businesspark wordt geciteerd die zegt: “Wij hebben onze handen hier vol aan het regelen van allerlei dingen. Dat gaat van kapvergunningen tot aanbesteding van laad- en loskade, een weg of een onteigeningsprocedure. En dat doen we parttime”, “Alleen voor de acquisitie zitten in Brabant al 8 fte’s… gelukkig krijgen we nu steun van Port of Twente”.  

Wellicht moet uit de bovenstaande voorbeelden de conclusie worden getrokken dat noch het lokale bestuur, noch het verlengde lokale bestuur over de juiste ‘tools’, zoals concurrerende grondprijzen en een contextuele focus op de samenleving, beschikken. Alleen Almelo heeft al ruim 4.000 mensen geregistreerd staan die geen werk hebben, een bedrijf als Michael Kors is goed voor circa 250 arbeidsplaatsen.

De wethouder mag dan met zekere trots zeggen dat Michael Kors zich bijna op het XL-park had gevestigd, maar aan een bijna vestiging van Michael Kors op het XL park hebben we niks. Zoals een bijna overwinning van Heracles ook niet meetelt om hoger op de lijst te komen.

D66 is van mening dat er redenen genoeg zijn om snel te stoppen met de huidige aanpak. De tijd dat het gebrek aan resultaten zonder gevolgen blijven, is wat onze fractie betreft wel voorbij. College ga alstublieft aan de slag met het opzetten van een nieuw Economisch Bureau. Een EB waar prestatie- en resultaatgericht werken uitgangspunt is. Uw legitimatie om er snel mee aan de slag te gaan, vindt u in het Uitvoeringsprogramma 2014 – 2018. 

Financieel beleid.

D66 heeft er in de achterliggende jaren geen misverstand over laten bestaan voorstander te zijn van een actief financieel beleid. Sturend in plaats van volgend. In een actief financieel beleid wordt geanticipeerd op invloeden van buitenaf. Het kan u niet zijn ontgaan dat er serieus rekening gehouden moet worden met de komst van een nieuwe (derde) recessie.

Daadkrachtiger dus! Niet afwachten wat er komt en dat vervolgens repareren.

Daarin past ook dat er actief met nieuwe informatie wordt omgegaan door de financiële consequenties er van direct te verwerken in de begroting. Dit in tegenstelling tot de huidige gang van zaken waarin het op de plank wordt gelegd, wachtend op de volgende begroting. Om een paar voorbeelden te noemen, (1) het addendum op de septembercirculaire waarin extra kortingen worden aangekondigd voor 2014 en 2015 van respectievelijk 25- en 85 miljoen euro nationaal en (2) de aankondiging op Prinsjesdag dat het WSW-budget wordt opgerekt van 6,2% naar 7,4% negatief.

We beseffen wel dat wat we willen een trendbreuk is met de huidige gang van zaken, maar die werkwijze wijzen wij dan ook af omdat dat zien we dan wel weer ons inziens niet de juiste houding is waarmee de financiële problemen kunnen worden getackeld.

Het gaat er per saldo om dat Almelo weer een financieel sterke gemeente wordt die zelf de broek kan ophouden en voor ontwikkelingen niet langer volledig afhankelijk is van derden en medeoverheden.

We moeten nu verder, er is al te veel tijd verloren gegaan.

Het financiële beleid moet daadkrachtiger. De doelstellingen op financieel gebied moeten helder worden geformuleerd en worden uitgevoerd.

Om die reden is in het Uitvoeringsprogramma 2014 – 2018 ook de opdracht opgenomen om extern een aantal besparingsmodellen en de consequenties daarvan door te rekenen. Dat is in onze ogen niet goed gegaan. Na deze valse start met de opdracht aan het bureau Hiemstra & de Vries ligt er nu een procesvoorstel (hersteloperatie) voor. Dat is de nieuwe stand van zaken.

In het procesvoorstel is een heldere taakstelling opgenomen voor een structureel te besparen bedrag van 15 miljoen euro op de eigen organisatie. Dat is aan de magere kant, maar realistischer dan tot nu toe.

In het raadsvoorstel geeft het college aan dat er, als onderdeel van de Kadernota 2015 (i.p.v. de voorjaarsnota) voor de komende 10 jaar een sanering- en investeringsprogramma wordt opgesteld. De basis hiervoor zijn het Raads- en Uitvoeringsprogramma 2014 – 2018.

Wel zal het college nog moeten aangeven dat de frictiekosten, die nodig zijn voor het realiseren van een structurele besparing van 15 miljoen euro, daar nog eens bovenop komen.

D66 hecht eraan om nog eens te benadrukken dat er tempo moet worden gemaakt. Door de valse start kunnen de eerste effecten nu pas in de begroting 2016 worden opgetekend. Dat is een jaar later dan ons lief is en nog maar twee jaar verwijderd van de verkiezingen in 2018.

Tempo is ook nodig om het proces succesvol te laten verlopen, traagheid daarentegen maakt het kansloos. Er moet dus druk op de ketel. Zo niet? Dan zal de conclusie aan het einde van deze raadsperiode zijn, dat er wederom weinig tot niets is gebeurd.